Littekencorrectie: Voor en na de operatie

Voorbereiding

Littekencorrectie geschiedt in een ziekenhuis of privékliniek. De ingreep wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg en de duur verschilt zeer sterk per behandelingswijze. De meeste vormen van littekencorrectie vinden plaats onder plaatselijke verdoving, maar bij enkele ingrijpendere operatieve vormen wordt voor algehele verdoving door middel van narcose gekozen.

Voorafgaand aan de operatie is er een consult. Tijdens dit consult wordt met de plastisch chirurg overlegd welke vorm van littekencorrectie voor de desbetreffende patiënt het meest geschikt is. Ook dient de patiënt eventueel medicijngebruik of andere beïnvloedbare factoren aan te geven. In bepaalde gevallen van littekencorrectie is voorafgaand aan de operatie een algemeen gezondheidsonderzoek nodig.

Operatie / Behandeling

Afhankelijk van het litteken en het beoogde resultaat wordt er gekozen voor een bepaalde vorm van littekencorrectie. Hieronder zetten we de verschillende mogelijkheden uiteen.

Hechten

Hechten is geen methode om een litteken achteraf te corrigeren, maar eerder een uitstekende manier om onesthetische littekenvorming te voorkomen of dat in ieder geval te proberen. Om onesthetische littekenvorming tegen te gaan, dient er vakkundig te worden gehecht. Zowel een opgelopen verwonding als een operatiewond dient door een ervaren arts of chirurg te worden gedicht. Bij het hechten van een wond is vooral de nodige ervaring en de gebruikte hechttechniek van groot belang. Om de hechtingen aan de oppervlakte te ondersteunen is het belangrijk dat het onderhuidse weefsel laag voor laag met oplosbare hechtingen wordt gedicht. Dit voorkomt dat een litteken tijdens het heelproces uitdiept of breder wordt. Ook het deel van de wond dat aan het huidoppervlak zichtbaar is dient zo veel mogelijk met onderhuidse oplosbare hechtingen te worden gedicht om dwarse littekentjes in het huidoppervlak te voorkomen die wel door klassieke hechtdraadjes worden veroorzaakt.

Risico’s van hechten
Wanneer onbekwaam wordt gehecht, kunnen lelijke littekens ontstaan die pas efficiënt kunnen worden gecorrigeerd na een zeer langdurig natuurlijk herstelproces. Hetgeen wat middels een littekencorrectie wordt getracht te verhelpen, kan middels vakkundig hechten wellicht worden voorkomen.

Hernemen of richting veranderen

In sommige gevallen van littekenvorming kan alleen al het hernemen van een litteken leiden tot verregaande verbetering. Het litteken wordt dan systematisch operatief heropend of deels weggesneden waarna het op een ‘nettere’ manier wordt gehecht. Dit kan ervoor zorgen dat de nieuwe operatiewond veel beter heelt en er een veel mooier litteken achterblijft dan de oorspronkelijke omstandigheden hebben toegelaten. Ook kan middels een operatieve ingreep de ‘richting’ van het litteken worden verdraaid. Dit houdt in dat het litteken wordt verlegd ten opzichte van de huidspanningslijnen, de huidstructuur en de ligging van de huidplooien. Soms valt een litteken hierdoor (gedeeltelijk) in een huideigen lijn of plooi waardoor het litteken minder opvalt of (deels) vervalt.

Risico’s van hernemen of richting veranderen
Elke operatieve ingreep kan infectie, nabloeding, gevoelloosheid, verstoorde wondgenezing of weefselversterf tot gevolg hebben. Het risico op dit soort complicaties is zeer klein, maar reëel. Ook tegenvallende resultaten komen voor en deze kunnen leiden tot zowel fysieke als mentale complicaties.

Weefselexpansie

Een litteken kan worden gecorrigeerd door middel van weefselexpansie oftewel het oprekken van de huid. De huid rondom het litteken wordt opgerekt met behulp van een ‘tissue expander’, een protheseballonnetje dat operationeel onderhuids wordt ingebracht en vervolgens via een ventieltje wordt volgepompt met een fysiologische zoutoplossing. Door de huid rondom het litteken op te rekken en het litteken vervolgens op een ‘nette’ en systematische manier weg te snijden kan de operatiewond die achterblijft correct en methodisch worden gehecht waardoor een veel mooier litteken achterblijft dan het oorspronkelijke litteken. Afhankelijk van het litteken kan het nodig zijn om de behandeling meerdere malen uit te voeren om de huid voldoende op te rekken.

Het gehele proces, van het operatief plaatsen van de ballon en het poliklinische verloop van het opvullen van de ballon tot de controles voorafgaande aan de daadwerkelijke operatieve littekencorrectie, spreidt zich al snel over enkele maanden uit.

Risico’s van weefselexpansie
Soms dienen voor een optimaal resultaat aanvullende littekens te worden gemaakt. De ballon wordt niet door alle patiënten verdragen en kan in sommige gevallen tot allergische reacties of andere lichamelijke afstotingsverschijnselen leiden. In zeldzame gevallen laat het slangetje of ventieltje het afweten waardoor de ballon leegloopt. Daarnaast is lekkage van de ballon mogelijk waardoor een aanvullende operatie nodig is om een nieuwe ballon in te brengen. Het grootste risico is een tegenvallend resultaat. Elke operatieve ingreep kan overigens infectie, nabloeding, gevoelloosheid, verstoorde wondgenezing of weefselversterf tot gevolg hebben.

Lasercorrectie / Bestraling

Laser staat voor Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (aanvullen van licht met gestimuleerde uitzending van straling). Middels een laserbehandeling kan pigment worden verwijderd. Deze behandelingsmethode wordt hoofdzakelijk gebruikt om pigmentvlekken te verwijderen, maar pigment is ook aanwezig in littekens. Pigment is een stof die kleuren reflecteert, en in het geval van littekens reflecteert het pigment vaak niet de huideigen kleur. Middels een laserbehandeling wordt het afwijkende pigment uit de huid verwijderd waardoor het litteken de huideigen kleur deels of helemaal terugkrijgt. Hierdoor zal een litteken minder opvallen. Vorm- of volumecorrectie van littekens is middels een laserbehandeling dus niet mogelijk. Een verdoving is bij een laserbehandeling overigens niet nodig.

Risico’s van lasercorrectie

Lasercorrectie brengt weinig tot geen risico’s met zich mee. Wanneer een behandeling wordt uitgevoerd door een ervaren chirurg met behulp van een moderne laser in een goed voorbereide ruimte kan de ingreep hoogstens tegenvallende resultaten tot gevolg hebben.

Dermabrasie

Dermabrasie is de benaming voor een techniek waarmee huid tot in het laagje onder de opperhuid wordt afgeschaafd om onregelmatigheden en littekens minder opvallend te maken. Voor meer informatie op over deze behandelingsmethode kun je terecht op deze website onder het kopje ‘Dermabrasie’.

Risico’s van dermabrasie
De kans op complicaties als gevolg van dermabrasie is zeer gering. Als er überhaupt complicaties optreden, zijn deze veelal van cosmetische aard. De mogelijkheid bestaat altijd dat een wond gaat infecteren. Het risico hierop is zeer klein en het komt dan ook zelden voor. Ook kunnen er pigmentafwijkingen optreden in de behandelde huid. In sommige gevallen ontstaat hypopigmentatie (vermindering van pigment) waardoor de grens tussen de behandelde huid en de normale huid duidelijker zichtbaar wordt. Hyperpigmentatie (meer pigmentvorming) komt minder vaak voor en is dikwijls van tijdelijke aard. Door een te diepe behandeling kunnen aanvullende littekens ontstaan.

Dermatografie

Dermatografie of dermopigmentatie kan men letterlijk vertalen met ‘inkleuren van de huid’. Op plaatsen waar de huideigen pigmentatie ontbreekt of is verstoord, zoals vaak bij littekens het geval is, wordt middels een specifiek soort tatoeage de huid zijn originele kleur teruggegeven. Littekens kunnen hiermee dus in kleur worden hersteld en gecamoufleerd. Vorm en volume kan hiermee echter niet worden gewijzigd. Aangezien de huid uit meerdere kleuren bestaat, wordt deze op een zeer geavanceerde wijze opnieuw ingevuld. De pigmenten zijn transparant genoeg om de authentieke uitstraling na te bootsen en dekkend genoeg om overeen te stemmen met de omliggende huid die wel van het oorspronkelijke pigment is voorzien.

Risico’s van dermatografie
Dermatografie kan hoogstens tegenvallend resultaat teweegbrengen. Verder brengt dermatografie geen mogelijke risico’s met zich mee.

Siliconenpleisters / Siliconenzalf

Siliconenpleisters en siliconenzalf zijn logischerwijs geen vormen van plastische chirurgie, maar kunnen risicoloos worden geprobeerd alvorens op een ingrijpendere maatregel over te gaan. Ze kunnen simpelweg op het litteken worden aangebracht om het volume van het litteken te doen afnemen. De precieze werking van siliconen op littekenweefsel is niet bekend, maar het is bewezen dat het in ieder geval werkt. Allebei moeten ze gedurende plusminus 10 weken worden gebruikt voor een optimaal resultaat, zowel overdag als ‘s nachts. Om de huid schoon te houden moeten ze twee maal per dag worden verwijderd en hergebruikt of vervangen. Waar pleisters behoorlijk opvallen, kan een zalf zelfs onder cosmetica worden aangebracht waardoor deze zeer geschikt is voor behandeling van littekens in het gezicht.

Risico’s van Siliconenpleisters / Siliconenzalf
Wanneer siliconen op de huid worden aangebracht, brengen ze simpelweg geen risico met zich mee. Dus die niet waagt, die niet wint.

Nazorg

Voor de meeste vormen van littekencorrectie is geen nazorg nodig. Slechts voor de onderhuidse operatieve varianten van littekencorrectie is een herstelperiode van belang, die qua tijdsbestek afhangt van de ernst en lichaamslocatie van de operatie. De dagelijkse werkzaamheden kunnen daarbij niet direct worden hernomen. Soms zijn zelfs meerdere dagen van rust geboden. De operatiewonden dienen zo veel mogelijk te worden ontzien en de hechtingen lossen vanzelf op. Douchen mag al na een dag, maar het is belangrijk dat het douchewater niet te heet is. Dit kan de operatiewond namelijk onnodig doen opzwellen.