Haartransplantatie: Voor en na de operatie

Voorbereiding

Omdat er veel verschillende mogelijkheden zijn voor het transplanteren van haar die ieder hun voor- en nadelen hebben, doet de patiënt er goed aan om zich eerst uitgebreid te informeren over verschillende klinieken en hun methodes. Bekijk forums, probeer in contact te komen met mensen die al eerder een behandeling hebben ondergaan bij een bepaalde kliniek enzovoort.

Het is verstandig om bij meerdere klinieken een consult aan te vragen. Zo krijgt de patiënt van verschillende chirurgen te horen wat voor hem/haar de beste methode is, rekening houdend met de huid, het haar en de haargrens van de patiënt. Omdat iedere kliniek en chirurg zijn eigen specialisatie heeft, kunnen er soms totaal verschillende prognoses worden gesteld. Vaak krijgt de patiënt van de ene kliniek een betere indruk en een vertrouwder gevoel dan van de andere. Hoewel dit niet altijd alles zegt, is dit vaak wel een welkome aanvulling op goede informatie.

Operatie

De operatie geschiedt onder plaatselijke verdoving van de hoofdhuid. De operatie wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg in een ziekenhuis of privé-kliniek. Een enkele behandeling duurt, afhankelijk van de gebruikte technieken en de grootte van het receptorgebied, al gauw het grootste deel van een dag. Meestal wordt een haartransplantatie opgedeeld in meerdere sessies omdat elke haar genezingsruimte nodig heeft om te helen. Hierdoor kan de hoofdhuid niet ineens worden vol gezet.

Zowel het donorgebied waaruit het donorweefsel wordt weggehaald, als het receptorgebied, waarin het donorweefsel vervolgens wordt geplaatst, wordt verdoofd. De hoofdhuid zit doorgaans strak om de schedel waardoor deze verdoving behoorlijk pijnlijk kan zijn.

Wanneer de verdoving is ingewerkt, wordt er ruimte gemaakt in de kale huid en wordt er donormateriaal uit de begroeide huid gehaald. Een stukje huid met daarin haren wordt een graft genoemd. Deze wordt vervolgens in de gemaakte ruimte geplaatst. Zowel voor het verzamelen als voor het plaatsen van de grafts zijn verschillende technieken mogelijk.

3 Preparatiemethodes voor het receptorgebied

Bij elke preparatietechniek worden er implantatiekanaaltjes gecreëerd in het receptorgebied, waarin het donorweefsel kan worden geplaatst. Er zijn drie verschillende methodes om deze microchirurgische implantatiekanaaltjes te maken. Tegenwoordig worden vooral de gaatjes- en slit-graft methode toegepast. De lasermethode wordt nog maar bij 5 procent van de haartransplantaties gebruikt.

- Lasermethode

Een laserstraal verdampt het vocht in de huid waardoor een gaatje ontstaat. Hierin wordt vervolgens de haarwortel geplaatst. Wanneer er een moderne laser (CO2- of Erbium:YAG-laser) wordt gebruikt door een vakkundig en ervaren chirurg, is dit een acceptabele en cliëntvriendelijke methode. Bij het branden van de implantatiekanaaltjes komt nauwelijks bloed vrij waardoor het receptorgebied overzichtelijk blijft voor de chirurg. Het nadeel van de lasermethode is dat naburige haarwortels en haarzakjes kunnen worden beschadigd en dat de doorbloeding van de implantatiekanaaltjes wordt verstoord.

De lasermethode wordt vooral gebruikt bij het reconstrueren van een geheel nieuwe haarlijn en dus niet tussen de bestaande omliggende haren in. Daarnaast wordt de lasermethode vooral toegepast bij patiënten met een stugge, dikke en stevige huid en dik, donker haar.

Sommige klinieken werken met verouderde lasers die korstvorming veroorzaken, wondgenezing belemmeren en ervoor zorgen dat slechts weinig haren aanslaan. Door temperatuurverschillen van de laserstraal wordt omringende huid beschadigd waardoor daar geen haar meer kan groeien.

- Gaatjes en punch-graft methode

Bij de gaatjesmethode worden de implantatiekanaaltjes gemaakt met een holle naald. De diameter hiervan varieert van 0,4 tot 1,2mm. Dit is afhankelijk van de beoogde diameter van de gaatjes. Grafts bevatten tegenwoordig 1 tot 3 haren (in uitzonderlijke gevallen 4) wat een heel natuurlijk effect geeft. De richting van de kanaaltjes bepaalt de toekomstige haargroeirichting. De gaatjesmethode is een moderne variant van de punch-graft methode.

De punch-graft techniek is een verouderde methode. Deze is identiek aan de gaatjesmethode, maar hierbij worden geen microscopisch kleine gaatjes gemaakt. In plaats daarvan worden punches (ponsen) tot wel 6mm gemaakt, wat een zeer onnatuurlijk effect teweegbrengt. Gaatjes van deze grootte zorgen er namelijk voor dat het haar in plukjes over het hoofd verdeeld komt te staan, wat de haardos een popachtig voorkomen geeft. Deze techniek wordt dan ook nog maar zelden toegepast.

- Sleuf / slit-graft methode

De naam zegt het al, er worden bij de slit-graft methode geen gaatjes maar sleufjes gemaakt. Deze sleufjes worden met een speciaal op diepte afstelbaar scalpel gemaakt. De diepte van de sleuf kan zodoende precies worden aangepast aan de dikte van de grafts.

Het nadeel van deze methode is dat er geen huidweefsel wordt weggenomen waardoor er een minder dichte beharing kan worden bewerkstelligd. Daarnaast is de kans groter dat de huid niet egaal geneest en ietwat opbolt. Met de zogenaamde dense packing variant van de slit-graft methode worden de haren zo dicht mogelijk op elkaar ingezet waarmee men in de buurt komt van de haardichtheid van de gaatjesmethode.

5 Methodes voor het verkrijgen van donormateriaal

De implementatiekanaaltjes die worden gemaakt in het receptorgebied moeten worden opgevuld met donormateriaal uit het donorgebied. Er zijn verschillende manieren om donormateriaal te ontnemen aan de begroeide hoofdhuid. Bij elk mens blijft te allen tijde een haarkrans staan. De haarzakjes van de haren in deze haarkrans hebben een specifieke genetische samenstelling waardoor ze ongevoelig zijn voor DHT en dus ook na herverdeling over het hoofd blijven voortbestaan.

Het inzetten van de haarzakjes is bepalend voor de natuurlijke looks en de dichtheid van de nieuwe haardos en dient daarom zeer precies te gebeuren. Het aantal benodigde grafts is afhankelijk van de haarstructuur, de haarkleur, de natuurlijke haardichtheid en het haartype. Donker, stijl en dik haar zal meer haren per vierkante centimeter nodig hebben dan blond, dun gekruld haar. De relatie tussen het haar, de haarlijn en het gelaat is bepalend voor het eindresultaat en hier dient dan ook voldoende rekening mee te worden gehouden. Ook de ervaring van de arts is medebepalend voor het eindresultaat. Er zijn 5 verschillende methodes om donormateriaal te verkrijgen.

- FUT (Follikel Unit Transplantatie) methode

Bij deze methode worden de benodigde haarwortels samen met een aaneengesloten reep huid van het behaarde deel van het achterhoofd verwijderd. De grootte is afhankelijk van het aantal haartransplantaten dat nodig is om het receptorgebied te bedekken.

Deze reep wordt vervolgens onder een microscoop in (mini)grafts verdeeld, dit zijn stukjes huid die 1 tot 4 haarwortels bevatten. De grootte van een graft is afhankelijk van het aantal haarwortels per membraan. Het gemiddeld aantal haarwortels van een membraan is 2,6. Deze grafts worden vervolgens in de implantatiekanaaltjes aangebracht. Een reep bevat doorgaans 1000 tot 3500 grafts. Wanneer een behandeling voordelig uitvalt, kunnen dus 9000 haren worden getransplanteerd tijdens één operatie.

Deze techniek is zeer populair omdat er reeds jarenlange ervaring mee is. Ook is er volop bewijs van goede resultaten. De grafts zijn tijdens het opdelen onder de microscoop zichtbaar en worden dus zelden beschadigd, het rendement van het donormateriaal is dus uitstekend. De wond die achterblijft na het weghalen van de reep huid wordt gehecht. Het litteken dat achterblijft valt doorgaans niet tot nauwelijks op dankzij het haar wat eroverheen valt.

In Nederland maakt 80 tot 90 procent van de patiënten gebruik van de FUT methode omdat deze relatief goedkoop is en doorgaans garant staat voor een prima resultaat.

- FUE (Follikel Unit Extractie) methode

Middels FUE wordt steeds een enkele haar met een speciale holle naald uit het achterhoofd gehaald. Een graft bestaande uit een enkele haar wordt ook wel een micro-graft genoemd. Bij deze methode wordt het donormateriaal verkregen zonder huid weg te snijden waardoor er geen littekens achterblijven. Dit is dan ook meteen het belangrijkste voordeel van deze methode. Een snellere genezing van het donorgebied is tevens een pre.

Omdat bij FUE de follikel units een voor een worden getransplanteerd is deze methode zeer tijdrovend en dus ook zeer kostbaar. Dankzij de tijdrovende aanpak kunnen hoogstens 1000 haren worden getransplanteerd per behandeling. Daarnaast zorgt de holle naald geregeld voor beschadigingen van haarschachten en haarwortels wat zich vertaald in een donorverlies van ruim 30 procent. De techniek wordt sinds relatief korte tijd toegepast waardoor slechts weinig resultaten bekend zijn.

- FM (Follicular Multiplication) = folliculaire vermenigvuldiging

Sommige klinieken hanteren een FUE variant waarbij het haar in het donorgebied weer teruggroeit. Dit is de zogenaamde FM methode oftewel FUE met haarvermeerdering. Bij deze techniek wordt de haar slechts deels verwijderd. Het haarzakje oftewel de haarfollikel bevat de stamcellen van de haar en zorgt dat een haar die uitvalt wordt vervangen.

Een haarzakje heeft twee groeikernen. Namelijk één onder aan het onderhuidse deel van de haar en één in het midden van het onderhuidse deel van de haar. Wanneer er slechts een gedeelte van de haar, namelijk het deel tot en met de groeikern in het midden van het onderhuidse deel van de haar, wordt weggenomen, kan het deel dat achterblijft in het donorgebied dankzij de achtergebleven groeikern dus weer uitgroeien tot een nieuwe haar. Hierdoor ontstaat weinig tot geen haarverlies in het donorgebied. Deze techniek is echter zeer jong en er is weinig over bekend.

- Stick & place methode

Deze methode is vergelijkbaar met een combinatie van de slit-graft methode voor het prepareren van het implantatiekanaaltje en de FUE methode voor het plaatsen van het donormateriaal. Deze methode gaat echter iets anders in zijn werk. Met een speciaal naaldje wordt een implantatiekanaaltje gemaakt en vervolgens wordt direct een enkele haarwortel met een pincet vanuit het donorgebied in het implantatiekanaaltje geplaatst. Door deze snelle methode worden de omliggende haren geheel ontzien en ontstaat er weinig tot geen reactie op deze vorm van haartransplantatie. Deze veilige en vrijwel pijnloze methode is tevens tijdrovend en erg duur. Deze techniek wordt vooral gebruikt voor kleine oppervlaktes en dunne huid.

- HST (Haar Stamcel Transplantatie)

Stamceltransplantatie is de meest recente ontwikkeling op het gebied van haartransplantatie en tevens de meest afwijkende vorm ten opzichte van alle andere varianten.

Bij de stamceltechniek worden de haarwortels gekliefd oftewel in tweeën gedeeld. In tegenstelling tot de FM techniek, waarbij een stuk van de lengte van de haar wordt afgekapt, wordt de haar bij HST over de lengte-as gespleten. Hierdoor blijft een deel van alle vitale cellen achter in het donorgebied, waaronder een deel van de stamcellen. Daardoor groeien ook in het donorgebied de haren terug. Mede omdat er vrijwel geen genezingsruimte nodig is, kunnen de haren dicht op elkaar worden ingezet. Hierdoor zorgt deze techniek voor een hogere haardichtheid dan alle voorgaande methodes.

Omdat het donorweefsel in minuscule eenheden wordt gewonnen, zijn de littekentjes die hierdoor ontstaan miniem en groeien ze vanzelf dicht. Het donormateriaal is niet hoekig van vorm, omdat het niet met een scalpel hoeft te worden opgedeeld. Hierdoor hechten de grafts veel sneller en makkelijker in de implantatiekanaaltjes en is ook de genezingsperiode van zeer korte duur. Ook van korstvorming is zo goed als geen sprake. De ventilatiekanaaltjes worden gemaakt met een minuscule holle naald van 0,4 mm doorsnee, wat deze methode het minst pijnlijk maakt.

Omdat deze methode ontzettend tijdrovend is, varieert het maximaal te verplaatsen grafts per behandeling van 500 tot 1500. Deze techniek is overigens enorm duur.

Nazorg

Tot enkele dagen na de operatie dient de patiënt zeer voorzichtig te zijn met aan- en uitkleden en slapen. Het haar wassen is tot enkele dagen na de ingreep uit den boze omdat het haar bij het wassen uitgetrokken kan worden. De transplantaten zijn tot enkele weken na de operatie namelijk nog vrij zwak.

De eerste weken na de ingreep is het erg belangrijk dat de transplantatiezone geheel wordt ontzien. Stoten, krabben en ander contact met de hoofdhuid kunnen de transplantaten negatief beïnvloeden.

Na plusminus drie dagen mag het implantatiegebied voorzichtig worden afgespoeld met water en naderhand worden drooggedept. Het deel van het hoofd waar de transplantaten uit zijn gehaald, mag wel gewoon worden gewassen. Korstjes mogen nimmer worden verwijderd.

Na ruim een week mag het hele hoofd voorzichtig worden gewassen. Door eerst een kwartier lauwwarm water over het hoofd te laten stromen zal een deel van de korstjes wegspoelen. Wanneer je het haar vervolgens wast met milde shampoo zal ook de rest losweken. Dit dient helemaal vanzelf te gaan, forceren wordt ten strengste afgeraden.

Pas na 5 tot 7 maanden zal het gewenste resultaat zichtbaar zijn.

Risico’s

Er gaan gelukkig weinig medische risico’s gepaard met een haartransplantatie. Een haartransplantatie is dan ook een relatief veilige ingreep.

Infectie

De mogelijkheid bestaat altijd dat bepaalde wondjes gaan infecteren. Het risico is zeer klein en het komt dan ook zelden voor.

Littekenvorming

Bij de FUT techniek blijft er een zichtbaar litteken achter in het donorgebied wat doorgaans gecamoufleerd wordt door het haar wat erboven groeit en eroverheen valt. Er kunnen altijd kleine littekens achterblijven in zowel het donor- als receptorgebied. Hoe kleiner de littekens, hoe groter de kans dat ze goed genezen en later niet meer zichtbaar zullen zijn.

Verouderingsproces

Het verouderingsproces van de haarfollikels zet in rond 75- à 80-jarige leeftijd en is geheel natuurlijk. Het is dus niet eens een risico maar eerder een bijkomendheid. Door veroudering van de haarfollikels wordt het haar dunner en dus ook het getransplanteerde haar. Dus hoe eerder de haartransplantatie plaatsvindt hoe langer deze meegaat.